Iluminizmi (shek. XVIII) ishte një lëvizje intelektuale në Evropë që vendosi arsyen, lirinë, barazinë dhe sovranitetin e popullit mbi autoritetin absolut dhe fenë e pashpjegueshme. Megjithëse Shqipëria ishte nën sundimin e ashpër osman, rrezet e kësaj lëvizjeje depërtuan edhe në trojet shqiptare, duke ndezur flakën e .